Bülent SALDERAY
Resim, İş ve Sanat Eğitimi Uzmanı

Sanat eğitimi; bireylere kişilik kazandırma, insancıl değerler aşılama, topluma karşı duyarlı hâle getirme, yaşanılan olumsuz koşulları olumlu hâle getirme, kendilerini gerçekleştirme, estetik değer ve beğeni ile donatma ve mutluluk ögelerini tatma konusunda yardımcı olabilen bir eğitim alanıdır. Bu doğrultuda bireyin eğitiminde sanat eğitiminin kullanımı toplumda mutlu ve sağlıklı bireylerin yetişmesine olanak sağlayabilmektedir.

Sanat eğitimi yalnızca; yetenekli, sanat eğitimini arzulayan ya da sanatsal faaliyette bulunmak isteyen bireyler için değil; toplumdaki bütün bireyler için gerekli olan bir olgudur. Toplumların kendi kültürel değerlerini koruyup yeni değişimlerle sentezleyip dünya yapısı içerisinde yer alabilmeleri sanat eğitimine önem vermeleri ve bu doğrultuda bireylerini yetiştirmeleri ile mümkündür. Sanat eğitimi bireylerin, çoklu düşünmelerine, yaratıcı olmalarına, sentez ve analiz yapabilmelerine, varolanı değerlendirip problemleri çözebilmelerine, olanakları hayal güçleri ile zorlamalarına, eleştirel ve yapıcı olmalarına ve olaylara karşı duyarlı olmalarına olanak sağlayabilmektedir. Diğer bir deyişle sanat eğitimi, bireyin keşfetmesinde yol gösterici olabilmektedir. Bu keşfetme bireyin sadece sanat alanında değil diğer alanlarda (matematikte, fende, biyolojide, kimyada, tıpta vb. alanlarda) da keşfedici ve araştırıcı olmasını da kapsayabilmektedir.

Sanat eğitiminin amacı sanatsal olana ulaşmak değildir. Sanatsal olana ulaşmak sanatın amacıdır. Sanat eğitiminin amacı bireye ulaşmaktır. Bu nedenden dolayı sanat eğitimi, bireyin ihtiyacına cevap verecek nitelikte oluşturulmalıdır ve uygulanmalıdır. Bireyin ihtiyacına cevap verecek bir sanat eğitimi programının oluşturulması bireyi iyi tanımakla ve isteklerini bilmekle ilintilidir. Bireyi tanımak ve isteklerini bilmek onu ve çevresini tanımak ve bunlar hakkında bilgi edinmekle mümkündür. Bu doğrultuda bireyin ihtiyaçları (eksiklikleri) ve beklentilerinin belirlenmesi ve bunları giderecek bir sanat eğitim programı ile kaynaştırılması bireyin mutluluğunu sağlayabilecektir. Mutluluğu sağlanan birey ise toplumda sağlıklı (bedensel, ruhsal vb. açıdan) bir birey olabilecek ve toplumun da sağlıklı olmasına neden olabilecektir. 

Zihinsel engelli bireyler için güzel sanatlar eğitimi, özel gereksinimli bireyin sahip olduğu özel durumu daha iyi bir konuma getirebilmek için oluşturulmuş güzel sanatlar (resim-iş / plastik sanatlar) içerikli etkinlikler ve çalışmalar sürecine verilen genel isimdir.

Zihin engelli bireyin; bireysel kimlik kazanması, başarı ve başarı duygusunu tatması, güven ve cesaretinin artırılması, sosyal yaşama uyumunun sağlanması, el - göz ve el - göz - beyin koordinasyonun sağlanması, duygusal yapısının geliştirilmesi ve düzenlenmesi, ifade gücünün geliştirilmesi, algılama yapısının artırılması, büyük kas ve küçük kas becerilerinin artırılması, kıyaslamalar ve benzetmeler yapabilmesinin sağlanması, yaratıcılık oluşumunun geliştirilmesi, estetik beğeni ve haz duygusunun geliştirilmesi ve diğer akademik alanlardaki (Türkçe, matematik, yazı, kavram bilgisi, günlük yaşam becerileri vb.) bilgi ve becerilerin öğretiminin veya genellemesinin yapılabilmesi için gereklidir.

Özel eğitim sürekli ve düzenli bir koordinasyonu gerekli kılan bir alandır. Bu nedenden dolayı öğrenci hakkında farklı alanlarda eğitim almış bireyler (özel eğitim öğretmeni, fizyoterapist, psikolog, sosyal hizmet uzmanı vb.)in, öğrencinin ailesinin, öğrenci ile daha önce çalışmış eğitimcilerin görüş ve önerileri ile birleştirilerek birtakım amaçlar belirlenir. Belirlenen amaçlar kısa süreli ve uzun süreli olmak üzere ayrıştırıldıktan sonra öncelikli amaçlar doğrultusunda süreğen ve birbirini tamamlayan güzel sanatlar (resim-iş / plâstik sanatlar) içerikli etkinlikler dizini oluşturulur. Oluşturulan bu güzel sanatlar (resim-iş / plâstik sanatlar) içerikli etkinlikler; farklı alanlarda eğitim almış bireylerin (özel eğitim öğretmeni, fizyoterapist, psikolog, sosyal hizmet uzmanı vb.) öğrencinin ailesinin, öğrenci ile daha önce çalışmış eğitimcilerin görüş ve önerilerinin resim iş eğitim uzmanının görüş ve önerileri ile birleştirilmesi sonucunda resim iş eğitim uzmanı tarafından oluşturulur.

Güzel sanatlar, diğer sanat alanlarından farklı olarak somut değerler sunabilen bir alandır. Eğitim alanında, öğretimin yaşantıya dökülmesi, tüm duyu organlarına hitap etmesi ve tekrarın yapılması gibi ögelerin kalıcılığı artırabildiği bilinmektedir. Plâstik sanatlar eğitimi de belirtilen bu ögelere hizmet etmekte, diğer alanlarla bağdaşabilmekte ve diğer sanat alanlarıyla birlikte de kullanılabilmektedir.

Zihinsel engelli bireylerin/öğrencilerin ihtiyaçları konusunda bilgisiz olan sanat (resim-iş) öğretmenleri ve sanat eğitiminde beceriye ve bilgiye sahip olmayan özel eğitim (zihin engelliler) öğretmenlerinin oluşturduğu birtakım problemler özel eğitim sürecinde bir kargaşa yaşanmasına neden olmaktadır. Yaşanılan bu kargaşa ise bu alandaki sorunların temel nedenini oluşturabilmektedir.

KAYNAKÇA:

SALDERAY, Bülent (2001). Zihin Engelli Bireylerle Çalışan Özel Eğitim Öğretmenlerinin Plastik Sanatlar Eğitimine İlişkin Görüşleri, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi.

SALDERAY, Bülent (2002). Özel Bir Sergi; Deniz YILDIRIM’ın I. Kişisel Resim Sergisi: Benim Dünyam, Denizli, Türker Baskı.